Nhân viên lâu năm chững lại thường vì một trong ba lý do: công việc đã quá quen tới mức không còn gì để học, họ không thấy đường đi tiếp ở đây, hoặc họ đã mệt vì những lần cố gắng trước không được ghi nhận. Đừng vội dán nhãn lười. Hãy hỏi cho ra lý do thật, rồi thử cho họ một thử thách mới hoặc một vai mới dùng được kinh nghiệm của họ.
Chào bạn, đây là Nhà Quản Trị. Ở nhóm nào cũng có người như vậy: làm đúng giờ, đúng việc, không sai, nhưng cũng không hơn. Họ không gây rắc rối, nên dễ bị bỏ qua. Tập này nói vì sao đừng bỏ qua họ.
Làm đủ không phải là vấn đề, cho tới khi nó là vấn đề
Trước hết, cần công bằng: một người làm đúng, đủ, không sai là một nhân viên tốt. Không phải ai cũng cần luôn hăng hái vượt chỉ tiêu. Có người chọn làm vừa đủ để dành sức cho gia đình, cho sức khoẻ, và đó là lựa chọn đáng tôn trọng.
Vấn đề chỉ bắt đầu khi sự chững lại đi kèm những dấu hiệu khác: chất lượng tụt dần, không còn góp ý, từ chối mọi thay đổi, hay ảnh hưởng tiêu cực tới người mới.
Cũng là vấn đề khi bạn biết người đó từng rất khác. Họ từng là người đề xuất nhiều nhất, người nhận việc khó, và giờ thì không. Sự thay đổi đó là một tín hiệu.
Nên câu hỏi đầu tiên không phải là làm sao để họ làm nhiều hơn, mà là có điều gì đã xảy ra, và họ có đang ổn không.
Hỏi để biết lý do thật
Hãy hẹn một buổi gặp riêng, không khí thoải mái, và hỏi thẳng mà nhẹ nhàng. Anh để ý thời gian này em có vẻ không còn hứng thú với công việc như trước. Anh muốn hiểu em đang thấy thế nào.
Rồi nghe. Lý do có thể là công việc đã lặp lại quá lâu, không còn gì mới. Có thể là họ đã đề xuất nhiều lần mà không được làm. Có thể là thấy người mới vào lương gần bằng mình. Có thể là chuyện gia đình, sức khoẻ.
Có thể họ sẽ không nói ngay. Người lâu năm thường đã quen giữ mọi thứ trong lòng. Đừng ép. Hỏi thêm một câu mở: nếu được thay đổi một điều trong công việc, em sẽ đổi gì. Câu này thường dễ trả lời hơn.
Mỗi lý do cần một cách khác nhau. Nếu vì chán, cần thử thách mới. Nếu vì không được ghi nhận, cần sửa cách ghi nhận. Nếu vì hoàn cảnh riêng, cần sự linh hoạt. Không có một giải pháp chung cho người chững lại.
Thử thách mới cho người đã quá quen việc
Với người chững lại vì chán, hãy tìm cho họ một điều mới để học. Không nhất thiết là thăng chức. Có thể là một mảng việc mới, một dự án ngắn, một công cụ mới cần người thử.
Hãy hỏi họ muốn gì trước khi giao. Có người muốn học thêm kỹ năng, có người muốn làm việc với khách hàng khác, có người chỉ muốn đổi ca để có buổi sáng cho con.
Cũng có thể xoay vị trí: người làm kho lâu năm thử làm ở quầy một thời gian, người làm kế toán thử phụ trách nhập hàng. Xoay việc không chỉ làm họ bớt chán, mà còn giúp nhóm có thêm người biết nhiều việc.
Điều quan trọng là thử thách phải thật. Một việc mới chỉ để làm cho có, không ai quan tâm kết quả, sẽ không làm ai sống lại.
Vai trò mới dùng được kinh nghiệm
Người lâu năm có một thứ quý mà người mới không có: kinh nghiệm. Nhưng nhiều nhóm không có vai nào để kinh nghiệm đó được dùng tới.
Hãy tạo những vai như vậy. Người kèm cặp nhân viên mới. Người giữ những khách hàng khó. Người được hỏi ý kiến trước khi thay đổi quy trình. Người đào tạo nội bộ về một mảng họ nắm rõ.
Một chị thu ngân làm gần mười năm ở một chuỗi cửa hàng nhỏ từng chững lại hẳn. Quản lý nhờ chị soạn lại cách hướng dẫn cho thu ngân mới, vì chị biết mọi tình huống khó. Chị làm việc đó hăng say hơn bất cứ việc gì trong mấy năm trước. Không phải vì được thêm tiền, mà vì thấy những gì mình biết có giá trị.
Vai mới cũng giúp người lâu năm thấy họ vẫn đang phát triển, không chỉ lặp lại. Đó là điều nhiều người chững lại cần nhất.
Khi đã thử mà vẫn không thay đổi
Có người, dù bạn đã hỏi, đã thử việc mới, đã ghi nhận, vẫn không thay đổi. Lúc đó hãy quay lại câu hỏi ban đầu: họ đang làm đủ, hay đang làm dưới mức cần.
Nếu vẫn đủ, hãy chấp nhận và tôn trọng. Không phải ai cũng muốn đi xa hơn, và nhóm cần cả những người ổn định.
Nếu đã dưới mức cần, đó là chuyện về hiệu suất, cần nói thẳng như với bất kỳ ai. Thâm niên đáng được trân trọng, nhưng không phải là tấm miễn trừ.
Và đôi khi, cuộc nói chuyện thẳng nhất lại là: có lẽ em đã ở vị trí này quá lâu, và điều tốt nhất cho em là một môi trường mới. Nói điều đó với sự tôn trọng, và nếu họ quyết định đi, hãy giúp họ đi tử tế.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên lâu năm chững lại có nên bị giảm lương?
Giảm lương thường làm tình hình tệ hơn và cần làm đúng quy định. Hãy tìm hiểu lý do và thử các cách khác trước. Nếu hiệu suất thật sự dưới mức, xử lý theo quy trình của công ty.
Làm sao ghi nhận nhân viên lâu năm cho đúng?
Ghi nhận cụ thể những gì họ làm và kinh nghiệm họ đóng góp, không chỉ thâm niên. Hỏi ý kiến họ, giao vai có trọng lượng, và nhắc tới đóng góp của họ trước nhóm.
Người lâu năm từ chối mọi thay đổi thì làm sao?
Mời họ tham gia từ đầu khi thiết kế thay đổi, hỏi họ lo điều gì. Người được tham gia thường ít chống đối hơn người bị áp đặt.
Có nên thăng chức để giữ người lâu năm?
Chỉ khi họ hợp và muốn vai trò mới. Thăng chức chỉ để giữ người có thể đặt họ vào chỗ không hợp và làm cả hai bên khổ.
Làm sao phân biệt chững lại và kiệt sức?
Người kiệt sức thường có dấu hiệu mệt mỏi, dễ cáu, sức khoẻ sa sút. Nếu nghi ngờ, hãy nói chuyện nhẹ nhàng về sức khoẻ và gợi ý họ tìm tới người chuyên môn nếu cần.
