Muốn quay lại làm chuyên môn sau một thời gian làm quản lý không phải là thất bại, mà có thể là chọn đúng nghề cho mình. Trước khi quyết, hãy phân biệt mình chán việc quản lý hay chỉ chán chỗ đang làm, tính trước chuyện thu nhập và vị thế, rồi nói chuyện với cấp trên sớm và chuẩn bị người thay cho tử tế.
Chào bạn, đây là Nhà Quản Trị. Đây là tập cuối của chuyên mục người quản lý giữ mình, và mình muốn kết bằng một chủ đề ít ai nói: có những người làm quản lý khá tốt, nhưng mỗi sáng thức dậy lại nhớ những ngày được tự tay làm. Nếu bạn là một trong số họ, bạn không cô đơn.
Chán quản lý hay chán chỗ đang làm?
Câu hỏi đầu tiên cần trả lời thật lòng: mình không hợp với việc quản lý, hay mình chỉ đang mệt vì một nhóm khó, một cấp trên khó, một giai đoạn khó.
Hãy nhớ lại những lúc bạn thấy vui trong vai quản lý. Nếu có những lúc thật sự vui, như thấy một người trong nhóm lớn lên, gỡ được một mâu thuẫn, thì có lẽ vấn đề nằm ở hoàn cảnh chứ không ở vai trò.
Còn nếu nhìn lại, những lúc vui nhất đều là lúc bạn được tự tay làm chuyên môn, còn phần quản lý chỉ là gánh nặng, thì đó là tín hiệu rõ hơn.
Có thể thử một cách: xin nghỉ phép một tuần, rồi để ý xem mình nhớ phần nào của công việc. Hoặc nói chuyện với một người đã từng quay lại chuyên môn, hỏi họ đã nhận ra điều đó thế nào.
Vì sao quay lại không phải là thất bại?
Ở nhiều nơi, chức quản lý được coi như một bậc thang chỉ đi lên. Quay lại làm chuyên môn bị nhìn như tụt hạng. Nỗi sợ bị nhìn như vậy giữ nhiều người ở lại vai trò không hợp suốt nhiều năm.
Nhưng quản lý và chuyên môn là hai nghề khác nhau, không phải hai bậc của cùng một nghề. Một người thợ giỏi, một kỹ sư giỏi, một nhà thiết kế giỏi có giá trị không kém một quản lý giỏi, và có khi khó tìm hơn.
Người làm quản lý một thời gian rồi quay lại chuyên môn còn có lợi thế: họ hiểu góc nhìn của người quản lý, biết cách làm việc với sếp, biết giúp đồng nghiệp. Nhiều người trở thành chuyên gia được cả nhóm dựa vào.
Chọn đúng việc cho mình, dù khác với kỳ vọng của người khác, là một quyết định trưởng thành.
Tính trước thu nhập và vị thế
Quay lại chuyên môn có thể kéo theo thay đổi về thu nhập, chức danh, và cách người khác nhìn bạn. Hãy tính trước những thay đổi đó, và bàn với gia đình.
Hỏi cấp trên hoặc bộ phận nhân sự về khả năng giữ mức thu nhập, hay có con đường chuyên gia với trách nhiệm và thu nhập tăng theo tay nghề không. Một số công ty có sẵn con đường này, một số chưa có nhưng sẵn sàng tạo ra cho người giỏi.
Cũng chuẩn bị tinh thần cho vị thế thay đổi. Bạn sẽ không còn được mời vào một số cuộc họp, không còn quyết một số việc. Có người thấy nhẹ nhõm, có người thấy hụt hẫng hơn tưởng.
Nếu công ty hiện tại không có chỗ phù hợp, có thể cân nhắc tìm nơi khác có vị trí chuyên gia phù hợp. Đó cũng là một lựa chọn tốt.
Nói với cấp trên và chuẩn bị người thay
Khi đã quyết, hãy nói với cấp trên sớm, thẳng thắn, và với một kế hoạch. Em đã suy nghĩ kỹ và thấy mình đóng góp tốt nhất ở vai chuyên môn. Em muốn chuyển trong vài tháng tới, và em sẽ chuẩn bị người thay.
Nói rõ lý do, không cần xin lỗi. Cấp trên tử tế sẽ trân trọng việc bạn biết mình và nói sớm, thay vì làm dở vai trò quản lý rồi kiệt sức.
Chuẩn bị người thay cho tử tế. Nếu trong nhóm có người đã được kèm, đây là lúc họ bước lên. Nếu chưa, hãy cùng cấp trên tìm người và dành thời gian bàn giao.
Nói với nhóm khi mọi thứ đã rõ, và nói một cách bình thản. Anh sẽ quay về làm chuyên môn, vì đó là việc anh thích nhất. Bạn này sẽ là quản lý mới của nhóm. Sự bình thản của bạn giúp nhóm đón nhận thay đổi dễ hơn.
Sống tốt ở vai mới
Sau khi quay lại chuyên môn, có một cái bẫy: vẫn hành xử như quản lý. Góp ý vào việc quản lý của người mới, được nhóm tìm tới thay vì tìm người quản lý mới. Hãy lùi lại rõ ràng.
Hỗ trợ người quản lý mới khi họ hỏi, nhưng không can thiệp. Nếu nhân viên tìm tới bạn về chuyện quản lý, nhẹ nhàng chỉ họ tới người quản lý mới.
Dùng kinh nghiệm quản lý của mình theo cách khác: làm người kèm cặp giỏi cho đồng nghiệp trẻ, làm cầu nối giữa nhóm và các phòng khác, góp ý có trọng lượng vì bạn hiểu cả hai phía.
Và tận hưởng lại niềm vui của việc tự tay làm ra một thứ. Có người nói với mình rằng ngày đầu tiên quay lại bàn vẽ, chị thấy như về nhà. Nghề nào cũng cần những người biết mình thuộc về đâu, và câu hỏi đáng giữ lại sau tất cả là: việc gì làm bạn thấy như về nhà.
Câu hỏi thường gặp
Quay lại chuyên môn có ảnh hưởng tới cơ hội sau này không?
Có thể có ở những nơi chỉ coi trọng chức danh quản lý. Nhưng ngày càng nhiều nơi trân trọng chuyên gia giỏi, và kinh nghiệm quản lý trước đó là điểm cộng khi bạn muốn quay lại vai quản lý sau này.
Có nên thử lại vai quản lý ở chỗ khác trước khi bỏ hẳn?
Nếu bạn nghi vấn đề nằm ở hoàn cảnh, thử ở môi trường khác là hợp lý. Nếu bạn đã rõ mình không thích phần quản lý, thử lại chỉ kéo dài thêm sự mệt mỏi.
Cấp trên không đồng ý cho quay lại chuyên môn thì sao?
Hỏi lý do, đề xuất thời gian chuyển giao hợp lý và chuẩn bị người thay. Nếu vẫn không được, cân nhắc các lựa chọn khác, kể cả tìm vị trí chuyên gia ở nơi khác.
Làm sao nói với gia đình khi muốn rời vị trí quản lý?
Nói về lý do thật, về những gì bạn sẽ có lại như thời gian, sức khoẻ, niềm vui, và bàn cụ thể về thay đổi thu nhập nếu có. Gia đình thường hiểu khi thấy bạn đã suy nghĩ kỹ.
Quay lại chuyên môn rồi có thể làm quản lý lại không?
Hoàn toàn có thể. Nhiều người sau một thời gian làm chuyên môn lại thấy sẵn sàng cho vai quản lý, và làm tốt hơn nhờ đã hiểu rõ mình muốn gì.
