Quản lý người giỏi chuyên môn hơn mình, việc đầu tiên là thôi cạnh tranh với họ về chuyên môn. Hãy hỏi nhiều và hỏi thật lòng, giao kết quả thay vì giao cách làm, và làm thật tốt những phần việc họ không muốn làm: gỡ vướng, che chắn áp lực, kết nối với các phòng khác, giữ hướng cho cả nhóm.
Chào bạn, đây là Nhà Quản Trị. Có một cảm giác rất khó chịu mà ít quản lý dám nói ra: ngồi trong cuộc họp và biết người đang báo cáo cho mình hiểu vấn đề hơn mình rất nhiều. Tập này nói về cảm giác đó, và vì sao nó không phải là vấn đề như bạn nghĩ.
Thôi cạnh tranh về chuyên môn
Phản xạ của nhiều quản lý khi gặp người giỏi hơn là cố chứng tỏ mình cũng giỏi. Họ bắt bẻ chi tiết kỹ thuật, đưa ra ý kiến ở những chỗ mình không chắc, tìm lỗi nhỏ để giữ vị thế.
Người giỏi nhận ra điều đó rất nhanh. Và họ mất tôn trọng không phải vì bạn kém chuyên môn, mà vì bạn không dám thừa nhận điều đó.
Hãy nói thẳng, một cách bình thản: về kỹ thuật phần này em hiểu hơn anh nhiều, anh sẽ dựa vào em. Câu đó không làm bạn yếu đi. Nó làm người kia yên tâm rằng họ không phải đấu với sếp, và dành sức cho công việc.
Vai trò của bạn không phải là người giỏi nhất về chuyên môn trong nhóm. Một nhóm có người giỏi hơn quản lý là dấu hiệu tốt, không phải xấu. Việc của bạn là làm cho những người giỏi đó làm được việc tốt nhất của họ.
Hỏi nhiều và hỏi thật lòng
Với người giỏi hơn, hỏi là công cụ quan trọng nhất của bạn. Nhưng phải hỏi để hiểu, không phải hỏi để kiểm tra.
Hỏi để hiểu là: em giải thích cho anh vì sao chọn cách này, để anh còn nói lại với khách. Hỏi để kiểm tra là: sao em không làm theo cách kia, trong khi bạn chỉ đọc được về cách kia trên mạng.
Người giỏi thường thích được hỏi đúng cách, vì họ thích nói về điều mình hiểu. Và qua những câu trả lời, bạn học được đủ để đánh giá công việc của họ, để giải thích với cấp trên, và để nhận ra khi có gì đó không ổn.
Một anh quản lý dự án xây dựng kể rằng anh học được gần hết về kết cấu nhờ hỏi chị kỹ sư trong nhóm mỗi tuần một câu. Sau hai năm, anh vẫn không giỏi bằng chị, nhưng đủ hiểu để biết khi nào cần hỏi thêm và khi nào cứ tin.
Giao kết quả, để họ tự chọn cách
Người giỏi chuyên môn ghét nhất là bị chỉ dạy cách làm bởi người biết ít hơn. Nên với họ, hãy giao kết quả, tiêu chuẩn và giới hạn, rồi lùi lại.
Cần gì: hệ thống chạy ổn định trong mùa cao điểm. Tiêu chuẩn: không quá một lần dừng máy mỗi tháng. Giới hạn: chi phí trong mức này, xong trước ngày này. Còn cách làm, để họ quyết.
Nếu bạn có lo ngại về cách họ chọn, hãy hỏi thay vì bác bỏ. Anh lo cách này sẽ tốn thời gian hơn dự kiến, em nghĩ sao. Để họ giải thích, và thường họ đã tính tới điều đó.
Chỉ can thiệp khi quyết định của họ ảnh hưởng tới những thứ ngoài chuyên môn mà bạn nắm rõ hơn: ngân sách, khách hàng, các phòng khác, chiến lược của công ty. Đó là chỗ bạn có hiểu biết họ không có.
Làm tốt phần việc người giỏi cần ở quản lý
Người giỏi không cần bạn dạy chuyên môn. Họ cần bạn làm những việc mà họ không có thời gian, không có quyền, hoặc không thích làm.
Gỡ vướng: khi họ cần một thiết bị, một quyền truy cập, một quyết định từ trên, bạn là người đi lo. Che chắn: khi có áp lực vô lý từ khách hay từ cấp trên, bạn là người đứng ra thương lượng, để họ tập trung làm việc.
Kết nối: giới thiệu họ với những người có thể giúp, đưa công việc của họ tới những người cần biết, để đóng góp của họ được nhìn thấy. Giữ hướng: nhắc cả nhóm về mục tiêu chung, để chuyên gia không đi quá xa vào những bài toán hay nhưng không cần.
Khi bạn làm tốt những việc này, người giỏi sẽ thấy làm việc dưới bạn dễ chịu hơn làm việc ở nơi khác. Đó là lý do lớn nhất để họ ở lại.
Xử lý cảm giác tự ti của chính mình
Cuối cùng, hãy nói về cảm giác của bạn. Quản lý người giỏi hơn mình có thể làm bạn thấy không xứng đáng, lo rằng một ngày cấp trên nhận ra người kia mới nên là quản lý.
Cảm giác đó bình thường, và nó giảm dần khi bạn hiểu rõ giá trị riêng của mình. Bạn được chọn làm quản lý không phải vì giỏi chuyên môn nhất, mà vì bạn có những thứ khác nhóm cần: nhìn tổng thể, làm việc với con người, giữ bình tĩnh khi rối.
Nếu người giỏi đó thật sự muốn làm quản lý và hợp với vai trò, hãy nói chuyện thẳng thắn với họ và với cấp trên. Giúp một người giỏi phát triển, kể cả vượt qua mình, là một thành tích lớn của người quản lý.
Còn nếu họ không muốn, hãy trân trọng điều đó. Nhiều chuyên gia giỏi nhất chỉ muốn được làm chuyên môn trong một môi trường tốt, với một người quản lý hiểu họ. Bạn có thể là người đó.
Câu hỏi thường gặp
Người giỏi hơn không tôn trọng quản lý thì làm sao?
Nói chuyện riêng, hỏi họ cần gì ở quản lý, và cho thấy bạn làm được những việc đó. Sự tôn trọng từ người giỏi đến từ việc bạn giúp được họ, không phải từ chức danh.
Có nên học thêm chuyên môn để bắt kịp nhân viên giỏi?
Nên học đủ để hiểu và đặt câu hỏi đúng, nhưng không cần cố vượt qua họ. Thời gian của bạn cần cho việc quản lý nhiều hơn.
Đánh giá công việc của người giỏi hơn mình thế nào?
Dựa vào kết quả, phản hồi từ những người làm việc với họ, và ý kiến của những chuyên gia khác nếu cần. Hỏi chính họ tự đánh giá thế nào cũng rất hữu ích.
Người giỏi hay tranh luận với quản lý có phải là vấn đề?
Không nhất thiết. Tranh luận có tôn trọng về vấn đề chuyên môn thường tốt cho nhóm. Chỉ là vấn đề khi nó thành thiếu tôn trọng hoặc làm tắc các quyết định.
Làm sao giữ người giỏi khi không trả được lương cao nhất?
Người giỏi thường coi trọng việc có ý nghĩa, tự chủ trong cách làm, được học và được ghi nhận. Làm tốt những điều đó giúp bù lại phần nào khoảng cách về thu nhập.
