Vợ chồng cùng làm ăn nên chia mảng theo thế mạnh của từng người, để mỗi người là người quyết trong mảng của mình. Thống nhất cách quyết những việc chung, không sửa lời nhau trước mặt nhân viên, và giữ những khoảng thời gian không bàn chuyện làm ăn để hai người còn được là vợ chồng.
Chào bạn, đây là Nhà Quản Trị. Rất nhiều tiệm ăn, tiệm hoa, xưởng nhỏ ở Việt Nam do hai vợ chồng cùng gầy dựng. Làm chung thì hiểu nhau, tin nhau, nhưng cũng có những cái khó mà người làm riêng không gặp. Tập này nói về chúng.
Nhân viên kẹt giữa hai người chủ
Cái khó đầu tiên thường không đến từ hai vợ chồng, mà đến từ nhân viên. Chồng bảo làm thế này, vợ bảo làm thế kia. Nhân viên không biết nghe ai, và nghe ai cũng sợ người kia giận.
Lâu dần, nhân viên học cách chọn: việc gì dễ thì hỏi người dễ tính hơn, việc gì cần duyệt thì chờ lúc người kia vắng. Hai vợ chồng thành hai trung tâm quyền lực trong một tiệm nhỏ.
Cách gỡ là chia mảng rõ. Ví dụ, vợ lo khách hàng, bán hàng, sổ sách. Chồng lo sản xuất, nhập hàng, máy móc. Nhân viên biết việc nào hỏi ai.
Chia rồi thì nói cho nhân viên biết, rõ ràng và cùng lúc, tốt nhất là cả hai vợ chồng cùng đứng ra nói. Nhân viên cần nghe từ cả hai người để tin rằng đây là thống nhất thật, không phải ý riêng của một người.
Chia theo thế mạnh và sở thích, không theo định kiến. Không phải lúc nào chồng cũng hợp lo máy móc, vợ cũng hợp lo sổ sách. Hãy hỏi nhau thật lòng ai giỏi gì và thích gì.
Mỗi người là sếp trong mảng của mình
Chia mảng rồi thì phải tôn trọng mảng của nhau. Nếu vợ lo bán hàng, chồng không vào chỉnh giá khi vợ vắng, trừ khi đã thống nhất trước.
Góp ý cho mảng của người kia thì góp riêng, không góp trước nhân viên. Anh thấy chỗ trưng bày này khách ít để ý, em thử xem lại. Rồi để người phụ trách quyết.
Điều này khó hơn nghe, vì vợ chồng quen can thiệp vào việc của nhau ở nhà. Nhưng ở tiệm, mỗi lần can thiệp trước nhân viên là một lần làm yếu quyền của người kia.
Một cặp vợ chồng mở tiệm hoa kể rằng họ chỉ hết cãi nhau khi viết ra một tờ giấy dán ở phòng sau, ghi rõ ai lo gì. Nghe buồn cười, nhưng mỗi lần định chen vào việc của nhau, họ nhìn tờ giấy và dừng lại.
Không sửa lời nhau trước nhân viên
Luật quan trọng nhất: không sửa lời, không cãi nhau, không tỏ thái độ với nhau trước mặt nhân viên và khách.
Nếu người kia vừa quyết một điều bạn không đồng ý, hãy để yên lúc đó, nói riêng sau. Nếu thật sự cần đổi, người đã quyết là người nói lại với nhân viên. Anh chị đã bàn lại, mình đổi thành thế này.
Nhân viên thấy vợ chồng chủ thống nhất sẽ yên tâm làm việc. Thấy vợ chồng chủ lời qua tiếng lại, họ lo lắng, và có người bắt đầu chọn phe.
Và tuyệt đối không than phiền về người kia với nhân viên, dù đang rất bực. Một lời than phiền với nhân viên có thể lan ra cả tiệm, và rất khó rút lại.
Những việc chung: quyết thế nào?
Có những việc không thuộc mảng nào: tuyển thêm người, vay tiền mở rộng, đổi mặt bằng. Những việc này cần cả hai cùng quyết.
Trước khi bàn, mỗi người tự viết ra vài dòng: mình muốn gì, lo gì, cần biết thêm gì. Nghe có vẻ trịnh trọng với chuyện vợ chồng, nhưng nó giúp hai người nói về cùng một vấn đề, thay vì mỗi người nói về một nỗi lo khác nhau mà không nhận ra.
Hãy có một chỗ riêng để bàn những việc lớn, như một buổi tối trong tuần, không có nhân viên, không có con cái chạy quanh. Bàn bằng số liệu, bằng những gì đã thấy, không bằng cảm giác hay chuyện cũ.
Nếu không thống nhất được, hãy thống nhất trước cách giải quyết: chờ thêm thông tin, thử nhỏ trước, hay nhờ một người mà cả hai tin tưởng góp ý.
Tránh quyết những việc lớn khi đang mệt hay đang giận. Nhiều cặp vợ chồng làm ăn chung nói rằng những quyết định họ hối hận nhất đều là những quyết định đưa ra sau một ngày tiệm đông khách và cả hai đều kiệt sức.
Giữ những giờ chỉ là vợ chồng
Khi làm ăn chung, chuyện tiệm có mặt ở mọi nơi: bữa sáng, bữa tối, lúc đưa con đi học, trước khi ngủ. Hai người dần chỉ còn là cộng sự, quên mất mình là vợ chồng.
Hãy giữ một vài khoảng thời gian không nói chuyện làm ăn. Có thể là bữa tối chủ nhật, có thể là một buổi đi dạo mỗi tuần. Ai lỡ nhắc chuyện tiệm thì người kia được nhắc nhẹ.
Nếu có thể, mỗi người có một chút việc riêng ngoài tiệm, một sở thích, một nhóm bạn. Có điều gì đó để kể cho nhau nghe ngoài chuyện hàng hoá và nhân viên.
Tiệm có thể mở rồi đóng, có thể lên rồi xuống. Nhưng hai người vẫn cần nhau sau tất cả những chuyện đó. Giữ được điều đó là thành công lớn nhất của một cặp vợ chồng làm ăn chung.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng cùng làm ăn có nên có một người làm chủ chính?
Tuỳ từng nhà. Có nhà chọn một người quyết cuối cùng cho việc chung, có nhà chọn quyết cùng nhau. Quan trọng là thống nhất trước và nhân viên biết rõ.
Nhân viên đi mách chồng về vợ hay ngược lại thì làm sao?
Vợ chồng nên thống nhất rằng chuyện thuộc mảng ai thì chuyển lại cho người đó. Nói rõ với nhân viên để họ biết không nên đi đường vòng.
Vợ chồng có nên nhận lương riêng từ tiệm?
Có lương rõ ràng cho từng người giúp minh bạch công sức và dễ tính toán kinh doanh. Cách chia tài sản thì nên hỏi người có chuyên môn nếu cần.
Cãi nhau chuyện làm ăn ảnh hưởng tới hôn nhân thì sao?
Hãy tách chuyện làm ăn ra một chỗ và giờ riêng, và giữ những giờ chỉ là vợ chồng. Nếu mâu thuẫn kéo dài, tìm tới người tư vấn gia đình có chuyên môn.
Có nên để con cái chứng kiến chuyện làm ăn của bố mẹ?
Cho con biết công việc của bố mẹ là tốt, nhưng tránh để con chứng kiến những lần căng thẳng hay cãi nhau về tiền bạc, vì trẻ dễ lo lắng.
